Guarana — kofeina, pobudzenie i zasady ostrożności

Guarana (Paullinia cupana) to roślina z rodziny mydleńcowatych, pochodząca z tropikalnej Ameryki Południowej. Jej nasiona są źródłem kofeiny i występują w proszkach, suplementach, napojach energetycznych oraz mieszankach herbat. Naturalne pochodzenie nie zmniejsza znaczenia dawki kofeiny.

Jak guarana działa na energię i koncentrację?

Kofeina może zwiększać czujność i ograniczać odczuwanie zmęczenia. Nie dostarcza jednak regeneracji, którą zapewnia sen, i nie jest leczeniem przewlekłego zmęczenia. Nie należy obiecywać każdemu poprawy pamięci, odporności na stres lub wydajności po guaranie.

Poza kofeiną nasiona zawierają inne związki roślinne, ale ich obecność nie uzasadnia zapewnień o leczeniu infekcji, nowotworów, migren czy zaburzeń libido. Nie ma też podstaw do przedstawiania każdej porcji guarany jako sprawdzonego „adaptogenu”.

Guarana a kawa i yerba mate

Porównuj miligramy kofeiny w gotowej porcji, a nie procenty w suchych nasionach z objętością filiżanki kawy. Ilości w proszku, ekstrakcie i napoju mogą się znacznie różnić. Dlatego stwierdzenie, że guarana zawsze działa cztery razy mocniej, jest mylące.

Nie można zagwarantować łagodniejszego, wolniejszego ani dokładnie sześciogodzinnego pobudzenia. Czas odczuwania kofeiny zależy od dawki, wrażliwości, innych produktów i metabolizmu. Późne spożycie może utrudniać sen.

Czy guarana pomaga schudnąć?

Nie należy reklamować guarany jako pewnego sposobu na spalanie tłuszczu, cellulit lub obrzęki. Badania nad wieloskładnikowymi suplementami nie pozwalają przypisać efektu samemu składnikowi. NCCIH zwraca uwagę na ograniczoną skuteczność i ryzyka preparatów odchudzających, w tym tych z dużą ilością kofeiny.

Utrata płynów nie jest utratą tkanki tłuszczowej. Sięganie po kolejne stymulanty nie zastępuje odpowiedniego żywienia i aktywności.

Jak czytać etykietę i przygotować produkt?

Sprawdź ilość kofeiny w porcji, wielkość porcji oraz inne źródła substancji pobudzających. Nie ustalaj dawki samą łyżeczką ani nie przyjmuj automatycznie 1,5 g dwa razy dziennie. Przy braku czytelnych danych o kofeinie nie da się rzetelnie ocenić łącznego spożycia.

Produkt przeznaczony do dodawania do napoju przygotuj według etykiety. Przechowuj go szczelnie, w suchym miejscu, poza zasięgiem dzieci. Sprawdź alergeny i wszystkie składniki; sama renoma producenta nie gwarantuje, że produkt jest odpowiedni dla konkretnej osoby.

Ile kofeiny to za dużo?

EFSA podaje, że u zdrowych dorosłych jednorazowa dawka do 200 mg i łączne spożycie do 400 mg w ciągu dnia zasadniczo nie budzą obaw o bezpieczeństwo. Są to poziomy oceny ryzyka, a nie zalecenie przyjmowania takich ilości. Wrażliwe osoby mogą odczuwać objawy przy mniejszej dawce. W ciąży limit wynosi 200 mg dziennie ze wszystkich źródeł.

Do sumy wlicz kawę, herbatę, energetyki, guaranę i inne produkty z kofeiną. Nie zwiększaj porcji tylko dlatego, że przestajesz odczuwać pobudzenie.

Przeciwwskazania, działania niepożądane i leki

Nadmiar kofeiny może powodować bezsenność, niepokój, drżenie, kołatanie serca i wzrost ciśnienia. Przy chorobie serca, nadciśnieniu, ciąży, karmieniu lub przyjmowaniu leków skonsultuj suplement z lekarzem albo farmaceutą. Produktów pobudzających nie polecamy dzieciom.

Nie zakładaj, że guarana po prostu „wzmacnia” leki na serce czy ciśnienie. Ryzyko zależy od konkretnego połączenia. Silne kołatanie z bólem w klatce piersiowej, omdleniem lub dusznością wymaga pilnej pomocy.

Źródła: EFSA — kofeina; NCCIH — suplementy odchudzające; Kew — Paullinia cupana.