Dziurawiec — charakterystyka, preparaty i ważne interakcje

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) jest wieloletnią rośliną o żółtych kwiatach. Warto odróżniać wiedzę o jego uprawie i tradycji stosowania od dowodów dotyczących konkretnych preparatów. Dziurawiec może wchodzić w poważne interakcje z lekami, dlatego nie jest uniwersalnym środkiem na poprawę samopoczucia.

Jak wygląda dziurawiec?

Rodzaj Hypericum należy do rodziny dziurawcowatych i obejmuje wiele gatunków o różnym pokroju. Dziurawiec zwyczajny ma wzniesione pędy, drobne liście z przeświecającymi punktami oraz żółte kwiaty rozwijające się latem. W ogrodach uprawia się też inne gatunki i odmiany dziurawca.

Odmiany ozdobne nie są zamiennikiem surowca zielarskiego. Podobna nazwa lub kolor kwiatów nie wystarczają do rozpoznania rośliny nadającej się do konkretnego zastosowania.

Składniki a działanie preparatu

Do związków występujących w dziurawcu należą hiperycyna, hiperforyna i flawonoidy. Napar, ekstrakt alkoholowy, kapsułka i olej do stosowania zewnętrznego różnią się składem oraz sposobem użycia. Nie można przypisywać im identycznego działania ani przenosić wyników badań laboratoryjnych na dowolny produkt.

Co wiadomo o zastosowaniu w depresji?

Istnieją badania wskazujące na skuteczność niektórych preparatów dziurawca w łagodnej lub umiarkowanej depresji. Nie oznacza to, że domowy napar jest odpowiednim leczeniem. Dowody dotyczą określonych produktów i warunków stosowania, a bezpieczeństwo zależy m.in. od innych leków. Depresja wymaga profesjonalnej oceny; nie odstawiaj leczenia i nie zastępuj go samodzielnie ziołami.

Pozostałe zastosowania — bez obietnic leczenia

Dziurawiec jest tradycyjnie używany również w dolegliwościach trawiennych i preparatach do skóry. Dla wielu takich zastosowań dowody kliniczne są niewystarczające do stanowczych wniosków. Nie ma podstaw, aby obiecywać leczenie kamicy nerkowej, opryszczki, PMS czy poprawę odporności przez picie naparu.

Badania preparatu stosowanego na skórę nie dowodzą korzyści z wypicia herbaty. Napar nie jest jałowym opatrunkiem, a gojenie trudno gojących się ran lub oparzeń powinno być ocenione medycznie.

Interakcje i działania niepożądane

Dziurawiec może zmniejszać skuteczność m.in. niektórych leków antykoncepcyjnych, przeciwzakrzepowych, przeciwwirusowych oraz stosowanych po przeszczepach. Łączenie go z niektórymi antydepresantami może prowadzić do niebezpiecznego nasilenia działania serotoniny. Przed zastosowaniem pokaż lekarzowi lub farmaceucie pełną listę leków i suplementów.

Możliwe działania niepożądane obejmują m.in. dolegliwości trawienne, niepokój oraz nadwrażliwość na światło. W ciąży, podczas karmienia i u dzieci nie należy rozpoczynać stosowania bez oceny specjalisty. Zwiększanie stężenia naparu lub zachowanie kilku godzin odstępu od leku nie gwarantuje bezpieczeństwa.

Formy produktów i sposób użycia

Preparaty doustne i zewnętrzne stosuje się zgodnie z ich przeznaczeniem. Nie ma jednej dawki odpowiedniej dla każdego ekstraktu, naparu czy oleju. Jeśli specjalista potwierdzi możliwość użycia produktu, kieruj się jego ulotką lub etykietą. Oleju przeznaczonego do skóry nie traktuj jako napoju.

Uprawa dziurawca zwyczajnego

Dziurawiec zwyczajny może rosnąć w słońcu lub półcieniu, na podłożu przepuszczalnym. Nadaje się do nasadzeń o naturalnym charakterze i rabat. Można rozmnażać go m.in. przez nasiona lub podział. Wymagania innych gatunków i odmian mogą się różnić, dlatego warto sprawdzić etykietę sadzonki.

Walory ogrodowe rośliny nie potwierdzają jej skuteczności leczniczej. Samodzielna uprawa nie zapewnia standaryzowanego składu surowca.

Źródła

• NCCIH: dziurawiec — badania i bezpieczeństwo
• RHS: charakterystyka i uprawa Hypericum perforatum