Herbata z dziurawca — na co uważać i co mówią badania?

Herbata z dziurawca to napar z ziela dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum), nazywanego też zielem świętojańskim. Roślina ma długą historię zastosowań, ale nie każda tradycyjnie przypisywana jej właściwość została potwierdzona u ludzi. Szczególne znaczenie mają interakcje dziurawca z lekami.

Jakie związki zawiera dziurawiec?

W zielu występują m.in. hiperycyna, hiperforyna i flawonoidy. Ich obecność nie pozwala wyliczyć działania filiżanki naparu. Sposób ekstrakcji, jakość surowca i skład gotowego preparatu mają znaczenie. Nie należy traktować naparu jako istotnego źródła witamin ani utożsamiać aktywności związku w laboratorium z udowodnionym leczeniem choroby.

Dziurawiec a nastrój — ekstrakt to nie herbata

Badania dotyczą przede wszystkim określonych ekstraktów stosowanych w łagodnej lub umiarkowanej depresji. Nie dowodzą skuteczności dowolnej herbaty z dziurawca w leczeniu depresji, lęku lub bezsenności. Wyniki nie uzasadniają samodzielnego odstawienia antydepresantów ani leczenia obniżonego nastroju domowym naparem. Utrzymujące się objawy wymagają rozmowy z lekarzem.

Trawienie, skóra, wątroba i nerki — granice twierdzeń

Nie ma podstaw, by obiecywać, że picie herbaty z dziurawca leczy kamicę nerkową, zakażenie dróg moczowych, chorobę wątroby lub przewlekły ból. Określenia „usuwa toksyny” i „regeneruje narządy” nie opisują potwierdzonego działania tego napoju.

Olej, maść, ekstrakt i wodny napar to różne produkty. Informacje o preparatach stosowanych na skórę nie dowodzą, że picie herbaty przyspiesza gojenie ran, oparzeń, egzemy czy hemoroidów. Domowy napar nie jest jałowym środkiem do opatrywania ran.

Interakcje z lekami — najważniejsza kwestia

Dziurawiec może osłabiać działanie wielu leków, m.in. niektórych środków antykoncepcyjnych, leków przeciwzakrzepowych, przeciwwirusowych i stosowanych po przeszczepach. W połączeniu z lekami wpływającymi na serotoninę może powodować niebezpieczne działania niepożądane. Lista możliwych interakcji jest szersza, dlatego przed użyciem trzeba sprawdzić cały zestaw przyjmowanych leków z lekarzem lub farmaceutą.

Nie należy zakładać, że kilka godzin odstępu od leku rozwiązuje problem. Nie zmieniaj samodzielnie zaleconego leczenia ani nie rozpoczynaj kuracji dziurawcem na podstawie poradnika o herbacie.

Działania niepożądane i szczególna ostrożność

Możliwe są m.in. dolegliwości trawienne, niepokój i zwiększona wrażliwość na światło słoneczne. Dziurawiec może być niebezpieczny w ciąży; podczas karmienia oraz przed podaniem dziecku konieczna jest ocena konkretnego produktu przez specjalistę. Sam wiek powyżej 12 lat nie oznacza, że dowolny napar jest odpowiedni.

Przygotowanie i przechowywanie ziela

Nie istnieje uniwersalna dawka herbaty z dziurawca odpowiednia dla każdego i na każdą dolegliwość. Jeśli specjalista potwierdzi możliwość zastosowania konkretnego produktu, przestrzegaj jego etykiety lub ulotki, zamiast zwiększać stężenie czy liczbę filiżanek.

Susz przechowuj zgodnie z instrukcją producenta, chroniąc go przed wilgocią. Nie używaj surowca spleśniałego ani roślin, których gatunku nie potrafisz pewnie rozpoznać. Samodzielny zbiór i suszenie nie potwierdzają bezpieczeństwa preparatu ani zawartości jego składników.

Źródła

• NCCIH: dziurawiec — skuteczność, bezpieczeństwo i interakcje
• NCCIH: dziurawiec a depresja